Basra Kurulusundan Emevilerin Sonuna Kadar Toplumsal Yapi Siyer Yayinlari

Basra - Kuruluşundan Emevilerin Sonuna Kadar Toplumsal Yapı (Siyer Yayınları)

Hz. Ömer’in (ra) halifeliği döneminde Arap Yarımadası’nın doğusunda yer alan Sâsânî İmparatorluğu’na yönelik fetih hareketleri yoğun bir şekilde sürdürülmekteydi. Bu süreç içerisinde fetih hareketleri gerçekleştiren askerlere destek amacıyla garnizon olarak kurulan Basra, Müslümanların kurduğu ilk şehirler arasında yer alması nedeniyle önem arz etmekteydi. Daha önce şehir kurmaya dair bir tecrübeden yoksun olan Müslümanlar, kuruluşu sırasında şehrin planlanması ve imarına dair ciddi adımlar atarak bu alanda maharetlerini ortaya koydular. Başlangıçta garnizon olarak kurulan ve basit bir yerleşim yerini andıran Basra, farklı kültür, inanç ve medeniyete mensup halkların yerleşmesiyle birlikte zamanla büyük bir şehre dönüştü. Bu dönüşüme katkı yapan yapılar, kendi inanç, kültür ve düşüncelerini de şehre taşıdıkları gibi, farklı açılardan da birbirlerini etkilediler. Basra’nın zamanla İslâm dünyasının toplumsal, siyasî ve kültürel açıdan önemli merkezlerinden biri haline gelmesinde bu etkileşimin yadsınamaz etkisi vardır. Elinizdeki eserde Basra toplumu; etnik ve dinî sosyal gruplar bağlamında sosyo-kültürel hayat üzerinden ele alınmıştır. Bununla birlikte farklı alanlarda meydana gelen değişim ve dönüşümler bir süreç çerçevesinde incelenmiş ve bunun oluşturduğu toplumsal etkiler ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Aynı zamanda eser, grupların kendi aralarındaki ilişkilerini incelemek suretiyle, İslâm toplumunda birlikte yaşama kültürünün ve tecrübesinin nasıllığına dair bakış açısını da okuyucuya sunmaktadır. Bu anlamda eserin, İslâm kültür tarihçiliğinin önemli bir alanı olan şehir ve toplum tarihi üzerine yapılacak ilmi çalışmalara önemli katkılar sunacağını da söylemek mümkündür.

Basra

Abbasiler Döneminde Valilik (Siyer Yayınları)

İslâm kültür ve medeniyetinde birçok açıdan önemli gelişmelere ve etkilere sahip bir devlet kuran Abbâsîler, beş asır boyunca tarih sahnesinde varlık göstermiştir. İdarî olarak önce Kûfe’yi merkez edinen Abbâsîler, sonra Bağdat’ı kurarak yönetim merkezini buraya taşımışlardır. Emevîler’den devraldıkları idarî yapıyı zamanla daha merkeziyetçi ve kontrol edilebilir hale getirdiler. Bu yapının en önemli ayaklarından biri olan valilik de zamanla kurumsal bir hüviyet kazanmıştır. Bu kurumun eyâletlerdeki temsilcileri olan valiler, uyguladıkları politikalarla devletin uzun süre ayakta kalmasını sağlayarak önemli bir rol üstlenmişlerdir. Valiliğe dair yapılan bu çalışmada, güçlü halifeler dönemi olarak adlandırılan kuruluştan itibaren yaklaşık bir asırlık zaman sürecinde valilerin icra ettiği fonksiyonlar detaylı bir şekilde incelenmektedir. Eserde, devlet teşkilatının gelişim ve yönetimi bağlamında Abbâsîler’de eyâlet yapısı, valilik kurumunun işleyişi, devlet-tebaa ilişkisi ve bu hususta valilerin rolü gibi pek çok konu ilk dönem İslâm kaynakları ve modern eserlerden hareketle ele alınmıştır. Abbâsîler özelinde İslâm devlet teşkilatında valilik kurumunun gelişim ve işleyiş süreci hakkında detaylı bilgiler ve önemli anekdotların yer aldığı eser, valilik kurumunun yanında Abbâsî taşra yönetimi ve idarî hayatının anlaşılmasına önemli katkılar sunmaktadır.