Jong Holland

Jong Holland, uit 1881, is wel de eerste realistische roman in het Nederlands genoemd. En al is daarop wel wat af te dingen, al zijn er in het omvangrijke werk nog genoeg romantische en idealistische trekjes, toch staat het boek naar ons idee dichter bij Couperus' Eline Vere (1889) en bij Emants' eigen Een nagelaten bekentenis (1894) dan bij het werk van zijn voorgangers en tijdgenoten - die, op Multatuli na, overigens allemaal vergeten zijn. Wat in ieder geval al op volle sterkte aanwezig is is Emants' pessimistische levensvisie. De jonge generatie vooraanstaande Nederlanders waarnaar de titel verwijst mag lui en leeghoofdig zijn - de oudere generatie is doortrapt en huichelachtig, en wordt zeker niet door de schrijver ten voorbeeld gesteld. Het zwarte mensbeeld dat Emants later zo meesterlijk schildert in individuele portretten kom hier al naar voren, in dit fresco van de hele Hollandse bovenlaag.