Aygır Fatma, bazı yanlarıyla Çingeneler'e benzemektedir. Burada da, roman kahramanı Hasan, birkaç kadın arasında gidip gelir. Hasan da, tıpkı Çingeneler romanındaki İrfan gibi, ama ondan daha genç yaşta, efendi bir hayat sürmekle sergüzeştler yaşamak arasında sıkışır. Yine İrfan gibi, toplumsal olarak kendisine uzak olanları değil, kendisine denk olanı seçer, ama hayat onu cezaevi ve tiyatroculuk gibi, çok başka yerlere götürür. Hasan'ın hikayesi çocukluğundan başlar ve romanın büyük bir bölümünde gençliğinde sürer. Aygır Fatma'da, romanın kahramanını sürekli olarak izleyen bir imge dikkat çekicidir. Daha 5 yaşındayken kendisini yangından kurtaran mahalleli ablanın kokusu, 7 yaşında darbukacı ablada, sonraları kahvede şiir yazarken baktığı resimde, mahalledeki sevgilisi Zaika'da, hatta Arnavut kızında devam eder. Osman Cemal Kaygılı, bu imgeyi "kadın-ana kokusu" olarak tanımlar ve bu imgeye en uzak olan çocukluk aşkının yokluğunu bile "anası ölmüş öksüz çocuklar" imgesiyle anlatır. Romanın sonu da, bu açıdan ilginç. Annesi de dahil, hayatındaki bütün kadınları bir bir kaybeden Hasan'a yalnızca, "ana" dediği Aygır Fatma kalır.
Bu roman, bir erkeğin iç dünyasını, aşkını, kadınlardan beklentilerini, farklı kadınlara duyduğu farklı ilgileri dışlaştırması, bu sırada yaşadığı iç gerilimi, insan (bu romanda erkek) psikolojisini, hiçbir tahlile girmeden olaylarla anlatabilmiş oluşuyla gerçekten de ilgi çekicidir. İstanbul'un bir kenar mahallesinin atmosferinin yanı sıra, Aygır Fatma'da o dönemin tiyatrolarının atmosferini de soluruz.